EΞΑΙΡΕΤΙΚΗ Η ΤΟΠΟΘΈΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟY Chris Liapis ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΌ ΜΑΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ STATUSVOICE. GR

EΞΑΙΡΕΤΙΚΗ Η ΤΟΠΟΘΈΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟY Chris Liapis ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΌ ΜΑΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ STATUSVOICE. GR. ΑΚΡΩΣ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ.

Ο Ψυχίατρος και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών σχολιάζει το σύγχρονο νοσηρό φαινόμενο του Revenge Porn.

Η προσωπικότητα του «δράστη» του revenge porn. 

Ποτού φτάσουμε στο απαράδεκτο  σημείο, της εκδικητικής δημοσίευσης μιας προσωπικής - ερωτικής στιγμής, θα πρέπει να σταθούμε στην αρχική φάση της ηλεκτρονικής καταγραφής αυτών των στιγμών. Όπως έχει υποστηριχθεί από πολλούς επιστήμονες ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης (Cooper 1998, Lasch1979, Rinsley 1986, Stone 1998), δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ζούμε σε έναν ναρκισσιστικό πολιτισμό. Είμαστε δέσμιοι των ηλεκτρονικών πολυμέσων που επιβάλλουν και διογκώνουν επιφανειακές εικόνες και αγνοούν την ουσία και το βάθος των πραγμάτων. Δεν είναι, λοιπόν, απροσδόκητο να βλέπουμε αυτήν την τάση ψηφιακής αυτό- και έτερο-καταγραφής προσωπικών στιγμών να κατακλύζει την ερωτική ζωή, κυρίως των νεαρών ατόμων, τα οποία αναζητούν διαρκώς αυτοεπιβεβαιωτικές εξεικονίσεις των ερωτικών τους κατακτήσεων και επιδόσεων. Εξεικονίσεις, στις οποίες να μπορούν, μάλιστα, να προσφύγουν και στο μέλλον, ανασύροντάς τες από τα κινητά και τα tablets τους ή από τους ηλεκτρονικούς δίσκους των υπολογιστών, ακόμη και όταν το ερωτικό τους αντικείμενο θα έχει χαθεί ή δεν θα είναι πια διαθέσιμο. 
Πρόκειται για ένα είδος «διαπροσωπικής εκμετάλλευσης» του άλλου, η οποία αποτελεί ένα από τα κριτήρια – κλειδιά στην ανίχνευση ναρκισσιστικών στοιχείων και η οποία βρίσκει καινούριες καθημερινές εκφάνσεις, χάρη στην προσιτότητα των βιντεολήψεων και φωτογραφήσεων που προσφέρουν τα σύχγρονα «έξυπνα» κινητά, των οποίων, όμως, οι χρήστες - χρήστριες και οι  βιντεοσκοπούμενοι – βιντεοσκοπούμενες, δεν αποδεικνύονται και τόσο έξυπνοι – έξυπνες, τελικώς, αν αναλογιστούμε το μεγάλο ηθικοκοινωνικό και ποινικό βάρος του revenge porn. 
Στη βάση, λοιπόν, αυτών των κατακριτέων συμπεριφορικών μοτίβων που εμπλέκουν το revenge porn, στη διαπροσωπική επικοινωνία και στην ερωτικο-συναισθηματική αλληλεπίδραση, τοποθετούνται στοιχεία ναρκισσιστικής παθολογίας του θύτη. Οι παθολογικές μορφές του ναρκισσισμού αντανακλώνται στην ποιότητα των σχέσεων που συνάπτει το άτομο. Όπως αναφέρει ο Gabbart (2005), μια τραγωδία που ζουν αυτά τα άτομα είναι η ανικανότητά τους να αγαπούν. Το άτομο με ναρκισσιστική δoμή προσωπικότητας προσεγγίζει τους άλλους ως αντικείμενα που, αφού τα εκμεταλλευθεί, τα εγκαταλείπει, ανάλογα με τις ανάγκες του, χωρίς να ενδιαφερθεί για τα συναίσθημά τους.

•Αυτά που κρύβονται πιάσω από αυτού του τύπου τη συμπεριφορά. 

Όλοι μας, αναζητούμε το «καθρέφτισμά» μας στον ερωτικό μας σύντροφο, ως επιβεβαίωση αποδοχής. Όταν ο ναρκισσιστής –συνήθως άνδρας- νιώσει εγκαταλειμμένος από τη σύντροφό του, ή αν κατά οποιονδήποτε τρόπο, ασθανθεί αποστερημένος από την αποδοχή που εκείνη του προσέφερε, τότε εκδηλώνει επιθετικότητα, ως αντίδραση στη μη ικανοποίηση των αναγκών του για κατοπτρισμό και εξιδανίκευση. Τα υψηλά αυτά επίπεδα της επιθετικότητάς ωθούν ένα άτομο με έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά στο να γίνεται επιβλαβές προς το ερωτικό του αντικείμενο, αισθανόμενο πως έτσι αμύνεται στην πραγματική ή φαντασιακή απόρριψη που εισέπραξε. Με τον τρόπο αυτόν, μπορεί να το δούμε να προβαίνει στη δημοσιοποίηση βιντεοσκοπημένων ερωτικών στιγμών, θεωρώντας πως έτσι εκδικείται τη σύντροφό του που το εγκατέλειψε. Παρόλο που υπάρχουν και γυναίκες εμφανίζουσες παρόμοια ναρκισσιστική παθολογία, οι θύτες του revenge porn είναι συνήθως άνδρες, με τα θύματα της ψηφιακής τους εκδίκησης να είναι γυναίκες, καθώς τα κοινωνικά στερεότυπα είναι πολύ λιγότερο ανεκτικά στις ερωτικές «παρεκτροπές» και περιπέτειες του γυναικείου φύλου, σε σχέση με το αντρικό, για το οποίο, η καταγεγραμμένη σεξουαλική δραστηριότητα –ακόμη και η διαδικτυακή δημοσιοποίηση και διακίνησή της- λειτουργεί περισσότερο ως επιβράβευση, παρά ως μομφή.    
 
Πρώιμα στοιχεία συμπεριφοράς, τα οποία εκδηλώνονται  μέσα στη σχέση, πριν την τέλεση του revenge porn. 

 
Ξεκινώντας από το συγκεκριμένο υπόβαθρο της μειωμένης ανοχής στη ματαίωση που χαρακτηρίζει τους θύτες του revenge porn, μπορούμε να μιλήσουμε για αυτό που ο Kohut (1971,1977,1984) περιγράφει ως έναν ναρκισσιστικά ευπρόσβλητο τύπο, επιρρεπή στη διάσπαση εαυτού. Αυτός ο τύπος ψυχοσεξουαλικής συμπεριφοράς, στερείται ενσυναίσθησης, δηλαδή, ικανότητας αναγνωρίσεως και ταυτίσεως με τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων. Έτσι, λοιπόν, οι θύτες του revenge porn, φαίνεται πως δεν έχουν πραγματική επίγνωση του οποιουδήποτε (αρνητικού) αντίκτυπου προκαλούν στους άλλους. Δεν βλέπουν τους άλλους ανθρώπους ως ξεχωριστές υπάρξεις ή ως άτομα με δικές τους ανάγκες. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να αναζητηθούν έγκαιρα, από την αρχή ακόμη της ερωτικής σχέσης, καθότι αποτελούν χαρακτηριστικό δυσλειτουργικό συμπεριφορικό μοτίβο που ακολουθεί το άτομο με ναρκισσιστική παθολογία, σε όλες τις εκφάνσεις του διαπροσωπικού «σχετίζεσθαι». Τα άτομα αυτά, συχνά εμφανίζουν υπεροπτικές και περιφρονητικές στάσεις και συμπεριφορές προς τους άλλους και δη προς τους ερωτικούς τους συντρόφους.
Στο σημείο αυτό, θα πρέπει όμως να τονίσουμε και την ύπαρξη αντικοινωνικών στοιχείων προσωπικότητας στους θύτες του revenge porn, ιδιαίτερα όταν το σχετικό ανέβασμα σε πορνογραφικούς ιστοτόπους γίνεται υπό το δέλεαρ οικονομικών ανταλλαγμάτων, ενώ οι ερωτικές στιγμές –συχνά- έχουν καταγραφεί κρυφίως, εν αγνοία της συντρόφου.
​Τέλος, για τις περιπτώσεις που το θύμα του revenge porn έχει συναινέσει για την καταγραφή των ερωτικών του στιγμών, θα πρέπει να επισημάνουμε, προειδοποιητικά, τα στοιχεία υποβολιμότητας, ευκολοπιστίας, παρορμητικότητας και ενδοτικότητας που δύνανται να το χαρακτηρίζουν, ωθώντας το στο να "αφεθεί και να ενδώσει" στις ψηφιακές καταγραφικές ορέξεις του θύτη. Πολλά από τα θύματα του revenge porn εμφανίζονται, καθόλη τη διάρκεια της σχέσης, αλλά και γενικότερα στις κοινωνικές και προσωπικές τους αλληλεπιδράσεις, έτοιμα να κάνουν τα πάντα, προκειμένου να κερδίσουν τη φροντίδα και την υποστήριξη, μέχρι του σημείου να προβούν ακόμη και  σε πράξεις που τους είναι δυσάρεστες,  δυσκολευόμενα να εκφράσουν τη διαφωνία τους, από φόβο μήπως χάσουν την υποστήριξη ή την αποδοχή. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά αποτελούν κριτήρια της Εξαρτημένης Διαταραχής της Προσωπικότητας, περιγράφοντας ένα μοτίβο υποτακτικής και προσκολλημένης συμπεριφοράς, σε διαρκή αναζήτηση «φροντίδας» και «αποδοχής», λόγω των αγχωτικών καταστάσεων που βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια. Ειναι χρήσιμο, λοιπόν, να γίνει κατανοητό πως άτομα με εξαρτητικά στοιχεία προσωπικότητας συνάπτουν συχνά υποτακτικές σχέσεις με ερωτικούς συντρόφους οι οποίοι εμφανίζουν ναρκισισστικά, αντικοινωνικά και σαδιστικά στοιχεία, αναζητώντας ένα παθολογικό συμπλήρωμα της παθητικότητάς τους, μέσα από μια παθολογικώς συγκοιτιακή σχέση, με νοσηρές εκφάνσεις σε όλες τις πτυχές των προσωπικών και ερωτικών στιγμών.

Γιατί, η οριακόμορφη απογύμνωση, από το συναισθηματικό τους βάθος, των ερωτικών στιγμών, πρέπει να γίνει αντιληπτό πως δεν επισυμβαίνει την ώρα που αυτές γίνονται –βάναυσα και αποκρουστικά- κοινόχρηστο ψηφιακό κτήμα της διαδικτυακής δημόσιας, πορνογραφικής πληροφοριόσφαιρας, αλλά την ώρα της, επίσης, βάναυσης και κακοποιητικής, για το πραγματικό νόημα του έρωτα και για την ανθρωποποιότητά μας, καταγραφής τους. Έτσι, το revenge porn αποτελεί ένα χαρακτηριστικό, νοσηρό σημείο των καιρών, όπου προσωπικά ψυχοπαθητικά στοιχεία, εκφράζονται ως κοινωνιοπαθητικές ψηφιακές συμπεριφορές.

Χρίστος Χ. λιάπης MD, MSc, PhD
Ψυχίατρος - Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
chliapis@yahoo.gr
@Chris_Liapis
Share on Google Plus

0 σχόλια: